Home > Kultura > Chińskie mniejszości narodowe: historia, rozmieszczenie, podział, zwyczaje

Chińskie mniejszości narodowe: historia, rozmieszczenie, podział, zwyczaje

Od czasów starożytnych Chiny są krajem ogromnego zróżnicowania kulturowego. Każda z chińskich grup etnicznych wspólnie pracowała, żyła i rozwijała się na przepastnych terenach Państwa Środka, współtworząc jego kulturę, cywilizację i poszerzając wiedzę. Wyniki szóstego Chińskiego Narodowego Spisu Powszechnego (qúan gúo rén kŏu pú chá, 全国人口普查, przeprowadzonego w roku 2010) wskazują, że 91.51% ludności chińskiej stanowią obywatele należący do grupy etnicznej Han (汉族 Hàn zú – najliczniejszej grupy etnicznej w Chinach), a pozostałą część społeczeństwa, czyli 8.49% ludności, tworzy 55 grup etnicznych, które ze względu na wysoką dysproporcję liczbową, nazywane są mniejszościami (少数民族 shāo shù mín zú ; 少 jako niewiele, mało; 数 jako liczba; 民族 jako narodowość, grupa etniczna). Liczba ludności, która zalicza się do mniejszości narodowych to aż 91, 2 mln osób (czyli aż trzy razy więcej, niż wynosi liczba obywateli Państwa Polskiego!).

ROZMIESZCZENIE

Pomimo niskiego odsetka ludności należącej do chińskich mniejszości narodowych, procent zajmowanych przez nich terenów należących do Państwa Środka jest dość wysoki i wynosi aż 63.8% całkowitej powierzchni kraju (całkowita powierzchnia Chin wynosi ponad 9.5 mln km2). Głównymi terenami zamieszkiwanymi przez chińskie mniejszości narodowe są północny zachód, południowy zachód oraz północny wschód. Największym skupiskiem grup etnicznych jest prowincja Junnan (Yúnnán, 云南) w południowo zachodnich Chinach. Spotkać tam można aż 21 różnych chińskich mniejszości narodowych (między innymi mniejszość Yi (彝族 Yízú), Miao (苗族 Miáozú) oraz mniejszość Dai (傣族 Dăizú)). Skoro mniejszości zajmują tak spore tereny, nic dziwnego, więc że przedstawiciele najliczniejszej grupy etnicznej w Chinach, a więc grupa etniczna Han, również licznie zamieszkuje te tereny.

Po proklamowaniu Chińskiej Republiki Ludowej w 1949 roku, Chiny przeprowadziły politykę równości, jedności oraz wzajemnej pomocy wśród grup etnicznych. Zgodnie z założeniami tejże, tereny zamieszkiwane przez chińskie mniejszości narodowe określono mianem regionów autonomicznych przynależących do mniejszości narodowych (民族区域自治制度mín zú qū yù zì zhì zhì dù, 区域 jako obszar, region, dystrykt; 自治 jako autonomia, autonomiczny; 制度 jako system np. polityczny lub administracyjny). Obecnie w chińskim podziale administracyjnym wyróżniamy 5 regionów autonomicznych, które stały się terenami zamieszkiwanymi przez mniejszości o stosunkowo licznej populacji, takie jak mniejszość Zhuang, mniejszość Mongolska, Ujgurska, Tybetańska czy mniejszość Hui, a są to tereny takie jak: Mongolia Wewnętrzna (内蒙古自治区), Tybet (西藏自治区), Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur (新疆维吾尔自治区), Kuangsi (广西壮族自治区) oraz Ningxia (宁夏回族自治区)

NAZWY MNIEJSZOŚCI I ICH POCHODZENIE

Skoro w Chinach wyróżniamy 56 grup etnicznych, to wydawać by się mogło, ze tyle właśnie nazw tych mniejszości można byłoby wymienić. Jednak nic bardziej mylnego. Otóż, podczas przeprowadzonego po raz pierwszy w 1953 roku, Chińskiego Narodowego Spisu Powszechnego, zarejestrowano ponad 400 różnych nazw chińskich mniejszości narodowych! W samej prowincji Junnan, (której tereny tak chętnie i licznie zamieszkiwały i zamieszkują do dnia dzisiejszego chińskie grupy etniczne), zarejestrowano ponad 260 różnych nazw grup etnicznych (najmniej zarejestrowano w prowincji Kuejczou (贵州 Guìzhōu), bo „tylko” 80). Skąd wzięły się takie ilości? Okazało się, że wśród tych ponad 400 różnych nazw, niektóre z nich były nazwami jednej i tej samej grupy etnicznej, ale okazywały się jej odmianami nadawanymi przez samych jej członków lub też sposobem, w jaki nazywali je inni. Inne były odmianami nazw różnych odnóg danej społeczności, które w rzeczywistości należały do tej samej mniejszości. Jeszcze inne, pochodziły od nazw różnych terenów zamieszkiwanych przez tą samą mniejszość, co miało na celu odróżnienie miejsca ich zamieszkania i pochodzenia. Kolejne nazwy wynikały z różnej transkrypcji fonetycznej. Dlatego też po 1949 roku, postanowiono zunifikować wszystkie nazwy, tak aby odpowiadały one faktycznej liczbie występujących w Chinach mniejszościom. Unifikacja ta miała trzy główne założenia: po pierwsze, poprzez wyraźne rozróżnienie poszczególnych grup etnicznych, miano zdecydować czy ich członkowie należą do grupy Han, czy też to grona mniejszości narodowych; po drugie, poprzez rozróżnienie ustalić miano czy dany przedstawiciel grup etnicznych należy do konkretnej mniejszości narodowej, czy też do jakiejś jej podgrupy; po trzecie, musiano ustalić strukturę danej grupy etnicznej oraz jej jednolitą nazwę.

Niektóre z 55 nazw chińskich mniejszości mają bardzo ciekawe znaczenie oraz zawierają w sobie wiele elementów kultury społecznej danej mniejszości. I tak na przykład, nazwa chińskiej mniejszości Kirgizów, a więc柯尔克孜族 Kēĕrkèzī Zú, oznacza 40 młodych dziewcząt i zgodnie z legendą pochodzącą z tej mniejszości, to właśnie tych 40 młodych dziewcząt dało początek tej mniejszości narodowej. Nazwę Kazachskiej grupy etnicznej, 哈萨克族Hāsàkè Zú, tłumaczy się, jako białą gęś. Jedno z podań, pochodzących z tej mniejszości mówi, że kiedyś była sobie biała gęś, która przemieniła się w przepiękną młodą dziewczynę. Pokochała ona jednego z pasterzy, pobrali się, a ich dzieci stały się przodkami Kazachskiej mniejszości narodowej. W języku mniejszości Lahu, której chińska nazwa brzmi 拉祜族 Lāhù Zú , “拉”oznacza tygrysa, a “祜”opiekać mięso nad ogniem. Tak więc “拉祜”oznacza „opiekać tygrysie mięso nad ogniem”, co odzwierciedla fakt, że to właśnie mniejszość Lahu jako pierwsza zdobywała żywność polując. Żyjący na górzystych i obficie porośniętych lasami terenach Oroczeni (Orocy), 鄂伦春族 Èlúnchūn Zú, swoją nazwę zawdzięczają właśnie tym terenom, ponieważ oznacza ona „jeżdżących na reniferach”. Dagurowie, 达斡尔族, Dáwòěr Zú, których nazwa oznacza „uprawiający pola”, jako podstawę swojej gospodarki uznali właśnie rolnictwo. Przykłady te można by mnożyć, co pozwala wysnuć oczywisty wniosek, iż nazwa każdej z mniejszości, jest głęboko związana z ich kulturą, gospodarką, zamieszkiwanymi terenami lub źródłem ich pochodzenia.

RÓŻNORODNOŚĆ KULTUROWA: JĘZYK, ZWYCZAJE, WIERZENIA, ŚWIĘTA

Tysiące lat temu, liczne chińskie mniejszości narodowe, stworzyły niesamowitą i fascynującą kulturę, która do dzisiaj stanowi jedną z najważniejszych części kultury całego Państwa Środka.

Chińskie mniejszości narodowe wykształciły również swoje języki i poza dwiema mniejszościami, mniejszością Hui i Mandżurami, posługują się one językami, które swój początek biorą z własnej tradycji.. Co ciekawe, chińskie mniejszości narodowe wykształciły aż 66 różnych rodzajów języków. Przed rokiem 1949, aż 21 mniejszości posługiwało się swoimi alfabetami i znakami, jednak w myśl polityki nowego rządu, po roku 1949 przeprowadzono reformy językowe i kilkanaście mniejszości przeszło na alfabet łaciński.

Chiny są krajem wielu wierzeń, wyznań i przekonań religijnych oraz ich licznych odmian i odłamów. Wśród nich znajdziemy między innymi: Buddyzm, Taoizm, Islam, Chrześcijaństwo. Zgodnie z zapisem w Konstytucji Chińskiej Republiki Ludowej (《中华人名共和国宪法》; 宪法 xiàn fă jako konstytucja), dotyczącym „wolności obywatela do przekonań religijnych”, sformułowano zapis o „poszanowaniu i ochronie wolności przekonań religijnych, oraz swobodzie uczestniczenia w wydarzeniach religijnych, względem mniejszości narodowych”.

Liczne i niesamowite, tradycyjne święta chińskich grup etnicznych, odzwierciedlają ich zwyczaje, temperament i zainteresowania. Wyróżnić można ponad 100 różnych świąt i festiwali chińskich grup etnicznych! Napotkać możemy święta takie jak: „Święto Lania Wody” (“泼水节”Pōshuĭ jié; 泼 jako chlapać, rozlewać; 水 jako woda oraz 节 jako święto) grupy etnicznej Dai, „Święto Pochodni” (“火把节”Huŏbă jié; 火把 to pochodnia) obchodzone w mniejszości Yi oraz Bai, czy też „Święto Ofiarowania” (“古尔邦节”Gŭĕrbāng jié) obchodzone przez wszystkie mniejszości wyznania islamskiego.

Chcąc dogłębnie poznać historię, kulturę i zwyczaje Chin, nie można pominąć chińskich mniejszości narodowych, których zwyczaje, święta, tradycje i legendy są podwalinami chińskiej kultury oraz niebywałą okazją zgłębienia i poszerzenia wiedzy o Państwie Środka.

Źródła:

  1. 《中国文化》, „China’s Cultural Heritage, 韩鉴堂,李家荣
  2. 《中国文化》,顾伟列,王幼敏,王编
  3. 《中国概况》,王顺洪
  4. http://baike.baidu.com/link?url=00SUJLoKx15kBy9ylDEfgUmc0LDMjJ4-T7ji3MAOEtYzXIo6aas0805xkaV_lTBhHV7RT2WEcC2b1M_RByKyvq
  5. http://baike.baidu.com/link?url=taviwK9rp5PAq_PC5PFzwCaBkbpJvooFg3vzh9ZDhiN8owP9EMmJK0yRkc5pX7gBzEgRJ8yQrPcrKl8fODwBWK#5
  6. https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B0%91%E6%95%B0%E6%B0%91%E6%97%8F
Natalia Wysocka
Absolwentka Poznańskiej WSJO na kierunku sinologii, obecnie kończy studia magisterskie na tym samym kierunku, na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Swoje zainteresowania językiem chińskim oraz kulturą Państwa Środka zgłębiała i poszerzała podczas kursu językowego na Tajwanie oraz na rocznym stypendium językowym w kontynentalnych Chinach, w Chengdu stolicy prowincji Syczuan. Wolontariuszka Bookworm Literary Festival 2014 w Chengdu, tłumacz i lektor języka chińskiego, miłośniczka podróży oraz dobrej książki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *