Home > Kultura > 56 etnicznych odcieni Chin: świat grupy etnicznej Yi, część II

56 etnicznych odcieni Chin: świat grupy etnicznej Yi, część II

Kolejną część artykułu dotyczącego mniejszości etnicznej Yi rozpoczynamy od opisu jej zwyczajów.

ZWYCZAJE MNIEJSZOŚCI YI

„Taniec lewej stopy”

„Taniec lewej stopy”, wywodzący się z grupy etnicznej Yi, liczy sobie już ponad tysiąc lat, a marcowa ceremonia odbywająca się na jego cześć zapoczątkowana została niemal 400 lat temu! Najwcześniejsze zapiski przedstawiające ten zwyczaj pochodzą z czasów panowania dynastii Qing, z 1702 roku.

Według legendy, dawno, dawno temu, na ziemi żył okrutny smok, który sprowadzał na ludzi nieszczęścia i ogromne powodzie, które niszczyły całe wioski. Przeciwstawić się mu postanowili dwaj młodzieńcy z mniejszości Yi – Ali oraz Alu. Wojownicy Yi, pod rozkazami Alego i Alu, natarli na bestię, która, przerażona liczebnością ludzi, umknęła do stawu. Ludzie pospiesznie przykryli cały zbiornik drzewem kasztanowca i wrzucili na niego błoto, aby uniemożliwić potworowi ucieczkę. Ponieważ nadal bali się, że smok może im uciec, rozpalili na zabezpieczonym stawie ognisko i rozpoczęli tańce oraz śpiewy, ubijając stopami błoto i gałęzie. Po trzech dniach i trzech nocach, bestia w końcu zdechła. Żeby uczcić zwycięstwo, ludzie z Yi skonstruowali lutnię przy użyciu smoczej głowy, skóry, kości oraz mięśni. Na pamiątkę tego wydarzenia oraz aby uczcić odwagę oraz męstwo Alego i Alu, 16 dnia pierwszego miesiąca kalendarza księżycowego, a także 27, 28 i 29 dnia trzeciego miesiąca kalendarza księżycowego, wykonywany jest „taniec lewej stopy ”.

„Komnata młodej kobiety”

Zwyczaj ten zaczerpnięty został z tradycji mniejszości Yi, zamieszkującej miasto Chuxiong w prowincji Junnan . Kiedy młoda dziewczyna osiągnie 16 rok życia, rodzice budują dla niej małą chatę, w której dziewczyna będzie od tego momentu mieszkać. Równocześnie młodzieniec, który ukończy 20 lat, może bez przeszkód odwiedzać swoją ukochaną w jej nowym przybytku. Młodzież ma okazję lepiej się poznać, spędzić ze sobą czas i wyznać sobie miłość. Dorośli w żadnym razie nie zabraniają im takich spotkań. Jeżeli okaże się, że jakaś para zakochała się w sobie i zdecydowała rozpocząć wspólne życie, potrzebują już tylko zgody rodziców. Zwykle rodzice nie wtrącają się w wybory ani decyzje swoich dzieci. „Magiczne” sformułowanie „zwykle”, chińskie 一般 yī bān,  sugerować może, że czasem jednak rodzice dorzucają swoje „trzy grosze” ;).

 „Spódnica dorosłości”

Kiedy młoda dziewczyna pochodząca z mniejszości Yi osiąga dorosłość, a zgodnie ze zwyczajami tej mniejszości dzieje się to już w 15 roku życia, organizowana jest dla niej uroczystość „zmiany spódnicy”. Zgodnie ze zwyczajem, pojedynczy warkocz noszony przez dziewczynkę musi zostać zamieniony na dwa osobne warkocze, zwinięte na czubku głowy. Białe kolczyki, które dziewczyna nosiła jako dziecko, zamieniane są na czerwone i są jednocześnie amuletem mającym przynieść jej szczęście. Na koniec, „młodzieńcza” czerwono-biała spódnica, zastępowana jest długą do kostek, falbaniastą, wielobarwną „dorosłą” spódnicą. Po całej ceremonii, dziewczyna dołącza do wspólnej zabawy tanecznej, od tego momentu rozpoczyna też poszukiwania swojego przyszłego małżonka.

„Walka w komnacie nowożeńców”

Zgodnie ze zwyczajem panującym w grupie Yi, podczas nocy poślubnej, panna młoda musi mocno opierać się swojemu świeżo upieczonemu małżonkowi! Jeżeli by tego nie zrobiła, mogłaby zostać wyśmiana przez innych pod pretekstem, że nie potrafi się nikomu przeciwstawić. Po skończonej uroczystości weselnej, para udaje się do pokoju, w którym spędzić mają swoją pierwszą wspólną noc. Jednak przed nocą poślubną,  zgodnie z tradycją, między parą musi dojść do małej przepychanki. Małżonkowie powinni uderzyć siebie nawzajem jakimś przedmiotem, rozedrzeć kawałek ubrania oraz podrapać się po twarzy. Jakby tego nie było mało, odgłosy ich bójki winny być na tyle głośne, żeby usłyszeć je mogli sąsiedzi! Trudne dobrego początki? 😉

„Niesienie panny młodej na plecach”

Zgodnie z tradycją weselną, występującą wśród ludu Yi, kiedy młoda dziewczyna wychodzi za mąż, jej stopy nie mogą dotknąć ziemi. W przeciwnym razie może nie doczekać się męskiego potomka. Pan młody musi zatem przenieść ją na własnych plecach oraz posadzić na koniu. Kiedy oboje wracają z uroczystości zaślubin, a droga jest tak wąska, że koń, na którym jedzie panna młoda nie zmieści się na ścieżce, pan młody znowu bierze swoją żonę na barana. Dzieje się tak również wtedy, gdy na swojej drodze napotkają strumyk, ponieważ świeżo upieczona małżonka w żadnym razie nie może zamoczyć swoich weselnych butów! Panowie w Polsce powinni teraz odetchnąć z ulgą, że muszą jedynie przenieść żonę przez próg 😉 .

STROJE LUDOWE GRUPY ETNICZNEJ YI

Tradycyjne stroje mniejszości etnicznej Yi wyróżniają się mocnym kolorytem lokalnym. Stroje te są bardzo różnorodne również ze względu na mnogość klanów należących do tej mniejszości. Ponad sto różnych rodzajów strojów, migoczące ozdoby, odrębne cechy charakterystyczne – to wszystko składa się na różnorodność, wielobarwność i piękno strojów mniejszości Yi.

Mężczyźni na co dzień noszą czarne kurtki z wąskimi, długimi rękawami oraz szerokie, długie, plisowane spodnie. Kobiety z kolei, zazwyczaj ubierają się w długą do kostek, bogato zdobioną haftami suknię, zakładają czarne turbany, kolczyki, zaś wysoki kołnierzyk zdobiony jest srebrnymi kwiatami. Jeżeli mowa o biżuterii, mniejszość Yi lubi przyozdabiać swoje ciało i stroje kolczykami, bransoletami, pierścieniami oraz zdobieniami kołnierzyków. Większość z tych rzeczy wykonywana jest ze złota lub srebra.

Stroje młodzieży grupy Yi są zazwyczaj wielobarwne. Do ulubionych kolorów należą między innymi czerwony (红 hóng), żółty (黄 huáng), zielony (绿 ), pomarańczowy (橙 chéng) oraz różowy (粉 fĕn). Kolory te są dosyć jaskrawe, intensywne, a materiały szczodrze zdobione. Barwy ubrań osób w średnim wieku są nieco ciemniejsze, mniej różnorodne, a materiały posiadają mniej zdobień. Na ubraniach dorosłych znajdziemy kolory takie jak lazur (天蓝 tiān lán), ciemną zieleń (绿 ), fiolet (紫 ), malachit (青 qīng) czy biel (白 bái). Starsi ludzie ubierają się głównie w stroje uszyte z ciemnozielonych i ciemnoniebieskich materiałów, które są bardzo skąpo zdobione.

Wzory zdobień strojów ludowych mniejszości Yi są niezwykle różnorodne. Podobnie jak same stroje, wyróżniają się mocnym narodowym kolorytem lokalnym. Do najczęstszych inspiracji wzornictwa należą zjawiska meteorologiczne lub astronomiczne, elementy przyrody, wzory zwierzęce czy roślinne. Na strojach znajdziemy takie zdobienia, jak słońce, księżyc, gwiazdy, obłoki, droga mleczna, tęcza, góry, rzeki, herby, bawole oczy, kwiaty, liście i wiele innych.

SYSTEM KALENDARZOWY MNIEJSZOŚCI YI

System kalendarzowy grupy etnicznej Yi różni się nieco od powszechnie stosowanego systemu kalendarzowego w Chinach. Używają oni bowiem kalendarza słonecznego. Jeden rok składa się z 10 miesięcy, a jeden miesiąc z 36 dni. Rok składałby się zatem zaledwie z 360 dni, jednak lud Yi dolicza sobie kolejnych 5 dni, określanych „dniami obchodów Nowego Roku”, toteż w sumie rok składa się standardowo z 365 dni. Dodatkowo, co trzy lata wypada rok przestępny, a więc „dokładany” jest kolejny dzień i wówczas rok liczy sobie 366 dni.

Narodowa mniejszość etniczna Yi jest ludem tak ogromnie różnorodnym, że z powodzeniem mogłaby utworzyć zupełnie odrębne państwo. Nie pozostaje mi zatem nic innego, jak tylko zachęcić każdego entuzjastę Państwa Środka oraz tych, którzy dopiero zaczynają swoją „przygodę” z Chinami, do odwiedzin terenów zamieszkiwanych przez ludy tej mniejszości etnicznej.

Źródła:

  1. 《中国彝族通史》,伍精华,王天玺,红河学院国际彝学研究中心制作
  2. 《中国的民族识别:56个民族的来历》黄光学 施联朱主编 民族出版社 2005
  3. 《中国56个民族风俗习惯大全》 生活小智慧, 中国新闻网
  4. 彝族http://baike.baidu.com/view/2731.htm 20.03.2016
  5. 彝族服饰http://www.baike.com/wiki/%E5%BD%9D%E6%97%8F%E6%9C%8D%E9%A5%B0 20.03.2016
  6. 玉溪民间文艺家交流歌舞技艺
    http://news.xinhuanet.com/culture/2016-03/04/c_128772458.htm 20.03.2016
  7. 2016双柏彝族虎文化节将于3月18日举行
    http://www.yn.xinhuanet.com/travel/2016-03/16/c_135193382.htm 20.03.2016
Natalia Wysocka
Absolwentka Poznańskiej WSJO na kierunku sinologii, obecnie kończy studia magisterskie na tym samym kierunku, na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Swoje zainteresowania językiem chińskim oraz kulturą Państwa Środka zgłębiała i poszerzała podczas kursu językowego na Tajwanie oraz na rocznym stypendium językowym w kontynentalnych Chinach, w Chengdu stolicy prowincji Syczuan. Wolontariuszka Bookworm Literary Festival 2014 w Chengdu, tłumacz i lektor języka chińskiego, miłośniczka podróży oraz dobrej książki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *