Home > Kultura > 56 etnicznych odcieni Chin: tyrolką pomiędzy brzegami świata narodowości Nu

56 etnicznych odcieni Chin: tyrolką pomiędzy brzegami świata narodowości Nu

Mniejszość narodowa Nu (怒族 nù zú) należąca do grupy ludów tybetańskich jest jedną z mniej licznych grup etnicznych w Chińskiej Republice Ludowej. Licząca sobie zaledwie 27 tys. członków narodowość zamieszkuje głównie specjalnie wydzielone, autonomiczne regiony na terenie prowincji Junnan oraz prefekturę Zayü w Tybecie. Świat animistów, wielbicieli alkoholu i śmiałków przeprawiających się na drugi brzeg rwącej rzeki po zawieszonej nad wodą linie – to właśnie rzeczywistość grupy etnicznej Nu.

HISTORIA LUDU NU

Mniejszość etniczna Nu jest jednym z najstarszych narodów po obu stronach rzeki Nu i Lancang. Wraz z sąsiadującymi z nimi ludami Lisu (傈僳族 Lìsù zú), Dulong (独龙族 Dúlóng zú) oraz Pumi (普米族 Pŭmĭ zú) plemię rozwijało się i broniło południowych granic swojej ojczyzny.

W VIII-IX w. lud Nu podporządkowany był Królestwu Nanzhao (南诏 Nán zhāo), w XI-XIII w. – Dali, następnie polityczną kontrolę nad ich terenami przejęli Naxi (纳西族, Nàxī). W XVI w. kultura Nu znajdowała się w późnej fazie neolitu. Nadal jako głównych narzędzi rolniczych używano kamiennych, drewnianych czy bambusowych motyk. Do dziś mieszkańcy częściowo posługują się prymitywnymi technikami żarowymi, uprawiają tatarkę, żyto, owies, jęczmień, kukurydzę oraz konopie na włókno. Hodują również krowy, owce, świnie i konie.

Ostatecznie mniejszość została wcielona do Cesarstwa Chińskiego, co wiązało się z napływem chińskich osadników. Wywoływało to napięcia, będące powodem częstych, zawsze tłumionych rebelii (ostatnia miała miejsce w 1935 r.).

Wiosną 1950 roku po pokojowym wyzwoleniu terytorium rzeki Nujiang (怒江Nùjiāng) – południowej część Tybetu i północnozachodniej część prowincji Junnan – lud mniejszości Nu rozpoczął nowy rozdział swojej historii. Dzięki chińskim reformom ekonomicznym oraz przeprowadzeniu programu rozwoju zachodnich terenów Chin, przy wsparciu i pod bacznym okiem rządu, społeczność Nu ogromnie się rozwinęła. Poziom i komfort życia tej społeczności zdecydowanie się zwiększyły.


WIERZENIA MNIEJSZOŚCI NU

Podstawą religii narodowości Nu są wierzenia pierwotne i animizm. Panuje przekonanie, że wszystkie żywe stworzenia mają w sobie cząstkę duszy. Na obiekty swoich wierzeń i adresatów modlitw mniejszość wybrała między innymi wiatr, deszcz, słońce, księżyc, gwiazdy, ciała niebieskie, góry czy też drzewa.

Tradycyjnie Nu byli animistami, wśród których dużą rolę religijną odgrywali wielojęzyczni szamani. Nie tylko łagodzili społeczne konflikty, ale też komunikowali się z duchami nasyłanymi przez sąsiednie grupy: Yi, Bai lub Lisu.

Nu wierzą, że w naturze występują demony lub duchy i bóstwa. Mieszkający w prefekturze Fugong (福贡Fú gòng) (znajdującej się na obszarach terenów autonomicznych Nujiang, w prowincji Junnan) dzielą duchy na te pochodzące z rodzinnych klanów, demony natury oraz demony chorób i katastrof naturalnych. Natomiast lud Nu, mieszkający w sąsiedniej prefekturze Gongshan (贡山 Gòng shān), dzieli złe duchy na ponad dziesięć różnych kategorii! Znajdziemy tam między innymi demony gór, rzek czy dróg. Dobre duchy czy bóstwa otaczają swoją opieką miejsca i ludzi. Wyróżniamy między innymi bóstwa lasów, polowań czy bóstwa gospodarstw domowych.

Dzięki bliskiemu sąsiedztwu Tybetu, grupa etniczna Nu z terenów Gongshan, uległa wpływowi tybetańskiej odmianie buddyzmu – lamaizmowi. Pod koniec XIX wieku, za sprawą przybyłych w te tereny misjonarzy, część ludu Nu została nawrócona na chrześcijaństwo.

TRADYCJE ALKOHOLOWE LUDU NU

Ludność mniejszości Nu przepada za napojami alkoholowymi. Szczyci się również umiejętnościami wytwarzania tych wysokoprocentowych trunków. Wśród trzech najczęściej spotykanych napojach alkoholowych przy stołach ludu Nu, znajdują się: alkohol gudu (咕嘟酒 gū dū jiŭ), niefiltrowane wino ryżowe (浊酒 zhuó jiŭ) oraz wódka z sorga (高粱酒 gāo liáng jiŭ).

Alkohol gudu wyrabiany jest ze sfermentowanej mąki kukurydzianej i mąki z nasion gryki. Proces wytwarzania gudu zaczyna się od wysuszenia obu rodzajów mąk, zmieszaniu ich z drożdżami piwowarskimi i zamknięciu całości na kilka dni w bambusowym, zamykanym od góry koszyku. Po kilku dniach, kiedy zacznie wydobywać się alkoholowy zapach lub gdy zacznie wypływać się płyn, zawartość bambusowego koszyka przekłada się do słoików. Zostają one następnie szczelnie zamknięte i odstawione na kilkanaście dni. Przed spożyciem gudu należy najpierw przefiltrować je przez bambusowe sitko, dodać odrobinę wrzącej lub ciepłej wody i posłodzić kilkoma łyżkami miodu lub inną substancją słodzącą. Alkohol gudu jest niezwykle lubianym przez mniejszość napojem – nie tylko gasi pragnienie, ale posiada też wiele właściwości odżywczych

„W MIEJSCU, GDZIE NAWET CZŁOWIEKA NIE URATUJĄ MOCNE NOGI, MAŁPA RÓWNIEŻ NIE ZNAJDZIE DROGI”

W wielkim kanionie rzeki Nujiang, płynącej przez Tybet i prowincję Junnan, na obu jej brzegach, znajdują się niezwykle niebezpieczne i strome skały. Nurt rzeki jest bardzo rwący, a hałas kipieli wodnej ogłuszający. Od najdawniejszych czasów pokonywanie tej drogi nastręczało wszystkim podróżnym niemało trudu. Stąd też chińskie powiedzenie: „W miejscu, gdzie nawet człowieka nie uratują mocne nogi, małpa również nie znajdzie drogi” (“岩羊无路走,猴子也发愁” Yán yáng wú lù zǒu, hóuzi yě fāchóu). Na całej długości rzeki znajduje się zaledwie kilka miejsc, które pozwalają na przeprawienie się na drugi brzeg. Zmusiło to ludność narodowości Nu do skorzystania z jednej z najstarszych metod przeprawiania się przez rzekę, a mianowicie za pomocą tyrolki (溜索 liū suŏ).

Tyrolka stała się jednym z najważniejszych środków transportu dla ludu Nu i sposobem na utrzymanie kontaktu z sąsiadami. Do budowy pierwszych z chińskich tyrolek używano sznura wykonanego ręcznie z cienkich pasków bambusa. Następnie mocowano linę, przywiązując ją mocno do drzew lub skał, znajdujących się na przeciwległych brzegach rzeki. Chcący przeprawić się na drugą stronę ludzie siadali na przyczepionych do zawieszonego nad przepaścią kołowrotka linach i centymetr po centymetrze pokonywali dzielącą ich od drugiego brzegu odległość. Obecnie tyrolki nadal są w użyciu, dodatkowo przyczepia się do nich metalowe krzesełka, podobnie jak na wyciągach narciarskich.

TRADYCYJNE ŚWIĘTA I ZWYCZAJE GRUPY ETNICZNEJ NU

Tradycyjnie ludność etniczna Nu świętowała nadejście nowego roku co 36 miesięcy! Jednak wraz z wpływem, jaki wywierały na nią okoliczne mniejszości, przyjęła współczesny system – 1 rok, 12 miesięcy.

Festiwal Lasu celebrowany jest przez narodowość Nu 4 lub 5 dnia pierwszego miesiąca kalendarza księżycowego. W uroczystościach udział mogą brać tylko i wyłącznie mężczyźni. Składają wtedy ofiarę z czarnego kozła.

29 dnia 12 miesiąca kalendarza księżycowego ludność Nu składa ofiary bóstwom obfitych plonów, dzień później zanoszą również modły i błagania do bóstw deszczu.

Każdego roku 17 dnia 3 miesiąca kalendarza księżycowego, dokładnie w czasie kiedy kwitną azalie, obchodzone jest święto na cześć bogini zwane też „Świętem Świeżych Kwiatów” (鲜花节 xiān huā jié). Według legendy, w dawnych czasach woda w górskich wioskach była na wagę złota. Jej częsty brak spowodował wyjałowienie okolicznych ziem. Jękom i lamentom nie było końca. Jednak w wiosce mieszkała piękna i inteligentna młoda kobieta, Arong, której siła przewyższała siłę stu mężczyzn! Arong użyła swojej nadludzkiej siły i rozerwała skały klifu, tworząc małą jaskinię, z której wypłynęła życiodajna, przejrzysta, źródlana górska woda. Dzięki temu tereny górskie zazieleniły się i w wiosce nigdy już nie zabrakło pożywienia. Mieszkańcy nazwali Arong boginią i od tego czasu na jej cześć obchodzą Święto Świeżych Kwiatów, które przypominać ma jej heroiczny czyn.

Obecnie święto to zostało poszerzone o zawody wioślarskie, zawody łucznicze, pokazy filmów i wystawy sztuki. Rząd chiński dofinansowuje tę uroczystość oraz pomaga przy jej organizacji. W obchodach chętnie biorą też udział inne mniejszości narodowe, toteż Święto Świeżych Kwiatów stało się świętem przyjaźni, jedności i wymiany kulturowej.

Magiczny, pełen duchów, śmiałków i miłośników dobrego trunku świat to właśnie rzeczywistość mniejszości etnicznej Nu. Tak jak pozostałe odcienie etniczne Państwa Środka, narodowość Nu również zachwyca swoim kolorytem, tradycjami, wierzeniami i światem legend.

  1. 《中国的民族识别:56个民族的来历》黄光学 施联朱主编 民族出版社 2005
  2. 《中国56个民族风俗习惯大全》 生活小智慧, 中国新闻网
  3. 《中国文化》, „China’s Cultural Heritage, 韩鉴堂,李家荣
  4. 《中国文化》,顾伟列,王幼敏,王编
  5. 怒族 http://baike.baidu.com/view/4891.htm#6_1 24.04.2016
  6. 怒族 http://www.gov.cn/test/2006-04/17/content_255730.htm 24.04.2016
  7. 怒族传统节日 http://nation.nmgnews.com.cn/system/2009/10/12/010298021.shtml 24.04.2016
  8. 幽谷奇险人随江 怒族 http://www.china.com.cn/culture/aboutchina/nz/2009-08/07/content_18296384.htm 24.04.2016
Natalia Wysocka
Absolwentka Poznańskiej WSJO na kierunku sinologii, obecnie kończy studia magisterskie na tym samym kierunku, na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Swoje zainteresowania językiem chińskim oraz kulturą Państwa Środka zgłębiała i poszerzała podczas kursu językowego na Tajwanie oraz na rocznym stypendium językowym w kontynentalnych Chinach, w Chengdu stolicy prowincji Syczuan. Wolontariuszka Bookworm Literary Festival 2014 w Chengdu, tłumacz i lektor języka chińskiego, miłośniczka podróży oraz dobrej książki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *