Home > Kultura > 56 etnicznych odcieni Chin: tradycyjny Taniec Machającej Ręki mniejszości Tujia

56 etnicznych odcieni Chin: tradycyjny Taniec Machającej Ręki mniejszości Tujia

Chińska grupa narodowa Tujia (土家族tǔ jiā zú) jest ósmą co do wielkości mniejszością etniczną w Chinach i liczy sobie około 8 milionów osób. Zamieszkują oni obszary gór Wuling (武陵山脉Wǔlíng Shānmài, 山脉 shān mài czyli pasmo górskie) na terenie granicznym prowincji Hubei (湖北 Húběi) i Hunan (湖南 Húnán) oraz prowincję Kuejczou (贵州 Guuìzhōu) i miasto wydzielone Chongqing (重庆 Chóngqìng). Demoniczna Opera Nuo, Taniec Machającej Ręki, Taniec Maogusi i domostwa nad rzeką, zbudowane na filarach, to właśnie tajemniczy i mistyczny świat mniejszości Tujia.

HISTORIA MNIEJSZOŚCI TUJIA

Historia mniejszości Tujia rozpoczyna się już dwanaście wieków temu, a nawet wcześniej, kiedy to starożytny lud Ba (巴人) około 2500 lat temu zajmował tereny współczesnej prowincji Chongqing.

Wcześni przodkowie mniejszości Tujia, nazywani byli “蛮”(mán) czyli „barbarzyńcy” lub “夷”() oznaczające „ludność nienależącą do Han”. Przed czasami rządów dynastii Song (宋代 Sòng dài 960-1279), lud Tujia mieszkający w regionie Wuling, razem z sąsiadującymi mniejszościami, określany był jako “武陵蛮”(Wǔlíng mán), czyli „barbarzyńcy regionu Wuling”, czy też “五溪蛮”(Wŭ xī mān), to jest „barbarzyńcy pięciu strumieni”. Od około XIV wieku mniejszość ta pojawia się w historycznych zapiskach pod współcześnie używanym mianem Tujia. W języku tej mniejszości nazwa ta brzmi bizika i podobnie jak w języku chińskim, oznacza „tubylców”.

W czerwcu 1957 roku narodowość Tujia została oficjalnie uznana jako jedna z 55 mniejszości narodowych Państwa Środka.

KLANY MNIEJSZOŚCI TUJIA

Ludność zaliczającą się do mniejszości Tujia podzielić możemy na cztery główne klany: północni i południowi Tujia, określający siebie kolejno jako Bizika (毕兹卡) oraz  Mengzihei (孟兹黑), stanowią najliczniejszą część tej mniejszości i zamieszkują tereny prowincji Hunan, Hubei, Kuejczou oraz miasto wydzielone Chongqing; Tujia mieszkający w autonomicznej strefie Fenghuang w prowincji Hunan nazywani są Linka (廪卡); ostatni klan to również zamieszkujący tereny prowincji Kuejczou – Qilao (犵狫).

JĘZYK TUJIA

Język tujia, należy do grupy języków tybetańsko-birmańskich. Zdecydowana większość spośród 70 tys. współczesnych użytkowników tego języka zamieszkuje tereny prowincji Hunan. Lud Tujia jest obecnie bilingwalny, używa bowiem jednocześnie zarówno języka swojej mniejszości, jak i narodowego języka chińskiego. Dzieci i młodzież komunikują się ze sobą w języku chińskim i obecnie jedynie nieliczni spośród mniejszości Tujia pozostają jednojęzyczni.

KULTURA MNIEJSZOŚCI TUJIA: TAŃCE I ŚPIEWY

DEMONICZNA OPERA NUO

Opera Nuo (傩堂戏 Nuótáng xì, 傩 czyli egzorcyzmy, 戏 czyli opera) jest tradycyjnym widowiskiem w kulturze mniejszości Tujia, w trakcie którego składa się ofiarę i hołd duchom przodków. Wierzenia starożytnego ludu Ba w nadprzyrodzone istoty oraz wiara w czary z czasów dawnego królestwa Chu (楚 Chŭ) miały głęboki wpływ na kulturę i zwyczaje ludu Tujia. Połączenie magii, wczesnych form wierzeń oraz opery poskutkowało stworzeniem mającego już ponad 600 lat tradycyjnego maskowego widowiska operowego. Poprzez ciągłe udoskonalenia, rozwój i wzbogacanie tradycji występów, stały się one bardzo ważnym elementem tradycji „wypędzania demonów”: ceremonii, opery, tańców czy pokazów akrobatycznych.

TANIEC MACHAJĄCEJ RĘKI

Taniec Machającej Ręki (摆手舞 băi shŏu wŭ) jest częścią widowiska wystawianego podczas festiwalu ludowego, organizowanego na cześć obchodów Nowego Roku. Jest widowiskiem łączącym składanie ofiar bogom i przodkom, odprawianie modłów, tańce, śpiewy, społeczne interakcje, zawody sportowe oraz kiermasz tradycyjnych wyrobów. Poprzez połączenie sztuki i pokazów sprawności fizycznej, taniec i święto z nim związane zyskało miano „Potańcówki Orientu” (“东方迪斯科”Dōng fāng dí sī kē). Festiwale dzielą się na małe i duże. Co trzy bądź pięć lat, Tujia świętują tak zwane „Duże Machanie” (“大摆手”). Skala i zasięg takiego festiwalu są dużo większe, a sama zabawa potrafi trwać nawet 8 dni. Festiwale „Małego Machania” (“小摆手”) są dużo skromniejsze i trwają maksymalnie do 3 dni. W trakcie festiwali wspomina się przodków, ich wkład w kulturę oraz przedstawia się scenki z życia lokalnej społeczności.

Możemy wyróżnić kilka rodzajów Tańca Machającej Ręki: „Pojedyncze Machanie” (“单摆”), „Podwójne Machanie” (“双摆”) oraz „Machanie Naprzemienne” (“回旋摆”). Nazwy poszczególnych stylów tego tańca nawiązują od formy ich wykonywania.

Skąd wziął się ten taniec? Istnieje kilka różnych koncepcji i źródeł, z których wywodzić ma się on wywodzić. Mówi się, że pochodzić może on z festiwali religijnych na cześć przodków. Według innych podań, Taniec Machającej Ręki miał wyewoluować z tańców Białego Tygrysa i Bayu – 巴渝舞, tradycyjny taniec pochodzący ze starożytnego chińskiego Państwa Ba (巴国 Bā guó ok. 220 r. p.n.e.). W jeszcze innych źródłach znajdziemy legendę, według której taniec ten miał być odprawiany podczas walk w celu rozproszenia i obniżenia morale wroga. Inni twierdzą jeszcze, że taniec ten miał być formą ćwiczeń, dzięki której wojownicy ludu Tujia utrzymywali świetną kondycję i byli zawsze gotowi do walki.

TANIEC MAOGUSI

Taniec Maogusi (茅古斯舞), zwany w języku ludu Tujia gusibopu oznacza „historię przodków”. Należy on do jednego z wielu rodzajów tradycyjnych tańców mniejszości Tujia, który wykonywany jest do dnia dzisiejszego. Do grupy tanecznej wykonującej taniec Maogusi, należeć mogą wyłącznie mężczyźni. Tradycyjnie wykonywany jest co roku, w trakcie obchodów Nowego Roku, ale może być też wykonywany na inne pomniejsze okazje. Tematami tańca są zazwyczaj scenki z życia przodków: łowienie ryb, uprawianie pola czy polowania.

DOMOSTWA NARODOWOŚCI TUJIA

Ludność mniejszości Tujia najlepiej czuje się mieszkając wspólnie. Toteż ich sympatię zaskarbiły sobie budynki osadzane na palach. Budowle te tworzą skupiska wiosek, bardzo rzadko można spotkać pojedyncze budynki mieszkalne. Większość z budowli wykonywana jest z drewna, ma niebiesko-zielone małe dachówki, a także okna różnych kształtów i rozmiarów. Między budynkami wiją się wąskie uliczki, przypominające swoim wyglądem architekturę ze starodawnych czasów. Zgodnie z tradycją, do domków przylega podwórko ogrodzone płotkiem. Każda z rodzin wiedzie spokojne życie, rozpoczynające się o wschodzie słońca, który daje znak do rozpoczęcia pracy, a kończące wraz z zachodem, wołającym domowników na spoczynek.

Tradycja, wiara w siły przyrody, totemy białego tygrysa i żółwia, głębokie poszanowanie dla przodków i bohaterów – to właśnie rzeczywistość mniejszości etnicznej Tujia. O ich niezwykłej tożsamości decydują kultywowane przez nich zwyczaje, takie jak Spotkania Młodych (“女儿会”), czyli Święto Zakochanych, na których poznają oni swoich przyszłych małżonków. Charakterystyczne domostwa oraz częste wspólne tańce przyczyniają się do zachowania przez nich wspaniałej odrębności.

Zachęcam do wysłuchania współczesnej piosenki o wspomnianych przeze mnie Spotkaniach Młodych, które pozwalają im odnaleźć miłość 🙂 Poniżej również filmiki ilustrujące widowisko opery Nuo oraz Taniec Machającej Ręki:

Spotkania Młodych: https://www.youtube.com/watch?v=PBOrD9UIo6Q

Opera Nuo: https://www.youtube.com/watch?v=6kI_rimkggE&list=PLuqqIKuys0r_snlX4TieNGfTCwUzNSCTM

Taniec Machającej Ręki: https://www.youtube.com/watch?v=pjrrSvPGXIU&index=8&list=PLuqqIKuys0r_snlX4TieNGfTCwUzNSCTM

Źródła:

  1. 《中国的民族识别:56个民族的来历》黄光学 施联朱主编 民族出版社 2005
  2. 《中国56个民族风俗习惯大全》 生活小智慧, 中国新闻网
  3. 《中国文化》, „China’s Cultural Heritage, 韩鉴堂,李家荣
  4. 《中国文化》,顾伟列,王幼敏,王编
  5.  土家族 http://baike.baidu.com/view/2724.htm#9_6 2.05.2016
  6. 土家族 http://www.gov.cn/test/2006-04/14/content_254042.htm 2.05.2016
  7.  茅古斯 http://baike.baidu.com/view/1448163.htm 2.05.2016
  8. 土家吊脚楼 http://baike.baidu.com/view/1509898.htm 2.05.2016

Natalia Wysocka
Absolwentka Poznańskiej WSJO na kierunku sinologii, obecnie kończy studia magisterskie na tym samym kierunku, na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Swoje zainteresowania językiem chińskim oraz kulturą Państwa Środka zgłębiała i poszerzała podczas kursu językowego na Tajwanie oraz na rocznym stypendium językowym w kontynentalnych Chinach, w Chengdu stolicy prowincji Syczuan. Wolontariuszka Bookworm Literary Festival 2014 w Chengdu, tłumacz i lektor języka chińskiego, miłośniczka podróży oraz dobrej książki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *